Ákæruvaldið gegn A og X ehf.

Verknaðarlýsing í ákæru: ákærða var gefið að sök að hafa eigi staðið skil á virðisaukaskattsskýrslum fyrir hönd félagsins á lögmæltum tíma vegna uppgjörstímabilanna janúar – febrúar, mars – apríl og maí – júní rekstrarárið 2006 og að hafa eigi staðið ríkissjóði skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í rekstri einkahlutafélagsins vegna sömu tímabila, í samræmi við það sem lög áskilja, samtals að fjárhæð kr. 12.362.646. Þá var ákærða gefið að sök að hafa eigi staðið skil á skilagreinum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda á lögmæltum tíma vegna tímabilanna júní, júlí og september 2006 og hafa eigi staðið ríkissjóði skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, í samræmi við það sem lög áskilja, sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins vegna tímabilanna maí til og með september 2006, samtals að fjárhæð kr. 12.618.906.

Héraðsdómur Reykjaness, 7. apríl 2008, í máli nr. S-161/2008:

Mál þetta var dómtekið 14. mars 2008, en var endurupptekið 7. apríl 2008 og dómtekið á ný sama dag. Ákæra á hendur X ehf. var afturkölluð þar sem í ljós hafði komið að félagið hafði verið tekið til gjaldþrotaskipta 14. febrúar 2008, en ákæra var gefin út 8. febrúar. Þá lækkaði höfuðstóll vangoldins virðisaukaskatts skv. I. lið ákæru niður í kr. 11.658.207. Ákærði A viðurkenndi skýlaust að hafa gerst sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök með þeim andmælum að hann hefði þegar greitt verulegan hluta meints vangoldins virðisaukaskatts og staðgreiðslu. Sannað þótti með skýlausri játningu ákærða fyrir dómi og öðrum gögnum málsins að hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greinir.

Samkvæmt gögnum málsins hafði ákærði, fyrir útgáfu ákæru, greitt inn á öll tímabil sem ákært er fyrir vegna vangoldins virðisaukaskatts meira en þriðjung af virðisaukaskattsskuld hvers tímabils. Var sú greiðsla talin veruleg í skilningi 3. gr. laga nr. 134/2005. Þá sýndu gögn málsins einnig að fyrir útgáfu ákæru hafði ákærði greitt inn á öll tímabil sem ákært var fyrir vegna vangoldinnar afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda meira en þriðjung af skuld hvers tímabils. Var sú greiðsla talin veruleg í skilningi 1. gr. laga nr. 134/2005. Þá féllst ákæruvaldið á að rétt væri að ákvarða fésekt 10% af vangreiddri fjárhæð virðisaukaskatts og af vangreiddri fjárhæð afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda. Þá taldi héraðsdómur að brot ákærða skv. I. lið ákæru teldist ekki varða við 1. mgr. 262. gr. alm. hgl. þar sem ekki væri um að ræða verulega fjárhæð, en brot ákærða skv. II. ákæru var talið lúta að verulegum fjárhæðum og taldist brot ákærða því meiri háttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. alm. hgl.

Dæmd viðurlög: 2 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 2.500.000, vararefsing 68 daga fangelsi.

Brot ákærða voru talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005, og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 18. desember 2008, í máli nr. 341/2008:

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar og krafðist þyngingar á refsingu en ákærði krafðist aðallega staðfestingar hins áfrýjaða dóms, en til vara vægari refsingar en ákæruvaldið krefðist fyrir Hæstarétti. Krafa ákæruvaldsins laut einkum að því að við mat á refsingu ákærða hafi innborganir á skattskuldir verið metnar ranglega. Ákæruvaldið byggði á því fyrir héraði að ákærði hefði fyrir útgáfu ákæru innt af hendi greiðslu á verulegum hluta skatts vegna hvers gjaldatímabils og var málið rekið sem játningarmál á þeirri forsendu. Því var talið að ekki væri ástæða til að hnekkja ákvörðun héraðsdóms um refsingu ákærða.

Ákæruvaldið gegn A:
Verknaðarlýsing í ákæru:

I. Fyrir brot í sjálfstæðri atvinnustarfsemi: A voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum með því að hafa ekki tilkynnt skattstjóra um virðisaukaskattskylda starfsemi sína frá og með janúar til og með október 1999 og hafa vanrækt að gera grein fyrir virðisaukaskattskyldri sölu sinni á því tímabili og þannig komið sér undan að standa Tollstjóranum í Reykjavík, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti, samtals að fjárhæð kr. 521.950. A voru einnig gefin að sök brot gegn lögum um tekjuskatt, lögum um tekjustofna sveitarfélaga og almennum hegningarlögum með því að hafa ekki talið fram til skatts tekjur sínar af sjálfstæðri atvinnustarfsemi  gjaldárið 2000, vegna tekna árið 1999, og hafa með því komið sér undan greiðslu tekjuskatts og útsvars samtals að fjárhæð kr. 758.523. Þá voru A gefin að sök bókhaldsbrot með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna sjálfstæðrar atvinnustarfsemi sinnar árið 1999.

II. Fyrir brot framin í rekstri einkahlutafélagsins X ehf.: A, sem framkvæmdastjóra og stjórnarmanni X ehf., voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum með því að hafa ekki tilkynnt skattstjóra um virðisaukaskattskylda starfsemi félagsins árin 1999 og 2000, og hafa vanrækt að gera grein fyrir virðisaukaskattskyldri sölu þess á því tímabili og þannig komið félaginu undan að standa Tollstjóranum í Reykjavík, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti, samtals að fjárhæð kr. 2.871.354. A voru einnig gefin að sök brot gegn lögum um tekjuskatt og almennum hegningarlögum með því að hafa látið undir höfuð leggjast að skila skattframtölum vegna starfsemi félagsins á árunum 1999 og 2000, gjaldaárin 2000 og 2001, og hafa með því komið félaginu undan greiðslu tekjuskatts gjaldaárið 2001, samtals að fjárhæð kr. 3.550.816. Þá voru A gefin að sök bókhaldsbrot með því að hafa látið undir höfuð leggjast að færa lögboðið bókhald og vanrækt að varðveita bókhaldsgögn vegna rekstrar félagsins árin 1999 og 2000.

Héraðsdómur Reykjavíkur, 13. desember 2006, í máli nr. S 1129/2006:
Ákærði neitaði sök að því er varðaði öll brot önnur en bókhaldsbrot. Ákærði var sakfelldur. Brot í sjálfstæðri starfsemi hans töldust ekki meiriháttar brot í skilningi almennra hegningarlaga, en brot framin í rekstri einkahlutafélagsins X ehf. töldust meiriháttar brot. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að nokkur dráttur hefði orðið á rannsókn málsins og að ákærði hefði ekki áður gerst sekur um refsiverð brot.

Dæmd viðurlög: 6 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 16.000.000, vararefsing 5 mánaða fangelsi.

Brot ákærða vegna beggja ákæruliða talin varða við 1. og 3. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, 191. gr. laga nr. 82/1998 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. og 6. mgr. 109. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, sbr. áður 2. og 6. mgr. 107. gr. eldri laga nr. 75/1981 um tekjuskatt og eignarskatt, 1. og 2. tölulið 1. mgr. 37. gr., sbr. 36. gr. laga nr. 145/1994, um bókhald, sbr. 1. gr. laga nr. 37/1995 um breyting á þeim lögum, 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995. Brot ákærða samkvæmt fyrri lið ákærunnar voru einnig talin varða við 2. mgr. 22. gr. laga nr. 4/1995, um tekjustofna sveitarfélaga. Þá voru brot ákærða samkvæmt síðari lið ákærunnar einnig talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998 og 2. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 10. apríl 2008, í máli nr. 132/2007:

Ríkislögreglustjóri skaut málinu til Hæstaréttar í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun en jafnframt af hálfu ákæruvaldsins. Ákæruvaldið krafðist þyngingar á refsingu en ákærði krafðist aðallega sýknu samkvæmt ákæruliðum A.I, A.II, B.I og B.II og að refsing samkvæmt ákæruliðum A.III og B.III yrði svo væg sem lög leyfa, til vara krafðist hann mildunar refsingar. Hæstiréttur taldi sannað með vísan til forsendna héraðsdóms að ákærði hafi gerst sekur um þau brot sem hann var sakfelldur fyrir þar. Þá taldi Hæstiréttur að brot ákærða væru ófyrnd þar sem brot hans teldust meiri háttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. alm. hgl. og væri fyrningarfestur þeirra samkvæmt því 10 ár, sbr. 3. tl. 1. mgr. 81. gr. sömu laga. Ákærða var hins vegar ekki gerð refsing skv. 1. mgr. 262. gr. alm. hgl. vegna brota hans í einkarekstri þar sem ákæruvaldið unir við þá niðurstöðu áfrýjaðs dóms að þau brot hafi ein og sér ekki talist meiri háttar í skilningi 1. mgr. 262. gr. alm. hgl. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um fésektarákvæði en ákærða var gert að sæta fangelsi í 8 mánuði, skilorðsbundið til tveggja ára. Vararefsing fésektarrefsingar var ákveðin fangelsi í 8 mánuði.

Ákæruvaldið gegn A:

Verknaðarlýsing í ákæru:

I. Brot í rekstri X ehf.: Ákærða voru, sem framkvæmdastjóra X ehf., gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum með því að hafa eigi staðið tollstjóranum í Reykjavík, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins á uppgjörstímabilunum nóvember – desember rekstrarárið 2000 og janúar – febrúar rekstrarárið 2001, samtals að fjárhæð kr. 646.186. Þá voru ákærða, gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og almennum hegningarlögum með því að hafa vanrækt að standa skil á skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda og eigi staðið tollstjóranum í Reykjavík, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna félagsins, greiðslutímabilin janúar til og með desember rekstrarárið 2000 og janúar rekstrarárið 2001, samtals að fjárhæð kr. 2.226.972.

II. Brot í rekstri Y ehf.: Ákærða voru, sem framkvæmdastjóra Y ehf., gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og almennum hegningarlögum með því að hafa vanrækt að standa skil á skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda og eigi staðið sýslumanninum í Hafnarfirði, í samræmi við það sem lög áskilja, skil á staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna félagsins, rekstrarárið 2001, samtals að fjárhæð kr. 1.366.614.

Héraðsdómur Reykjavíkur, 16. apríl 2007, í máli nr. S-1994/2006:
Ákærði hélt því m.a. fram að hluti brota væri fyrndur, en ekki var fallist á það. Dómurinn taldi sannað að ákærði hefði gerst sekur um þau brot sem honum voru gefin að sök í ákæru.

Dæmd viðurlög: 6 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 8.500.000, vararefsing 4 mánaða fangelsi. Brot ákærða talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 191. gr. laga nr. 82/1998 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39, 1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 29. nóvember 2007, í máli nr. 391/2007:

Ríkislögreglustjóri skaut málinu til Hæstaréttar í samræmi við yfirlýsingu ákærða um áfrýjun. Ákæruvaldið krafðist staðfestingar héraðsdóms en ákærði krafðist aðallega frávísunar málsins frá héraðsdómi eða ómerkingar og heimvísunar, til vara sýknu og að því frágengu mildunar refsingar. Þar sem ekki kom fram í yfirlýsingu ákærða um áfrýjun að áfrýjað hafi verið í því skyni að fá málinu vísað frá héraðsdómi kom krafan ekki til umfjöllunar fyrir Hæstarétti. Kröfu um ómerkingu héraðsdóm byggði ákærði á því að hann taldi að nauðsynlegt hefði verið að héraðsdómur hefði verið fjölskipaður, þar sem úrslit málsins ráðist að verulegu leyti af mati á sönnun um sérfræðileg efni er varði bókhald og skattskil. Hæstiréttur hafnaði því þar sem dómara væri heimilt en ekki skylt að kveða tvo sérfræðinga til setu í dómi. Hæstiréttur taldi að brotin væru ekki fyrnd og miðaði við að fyrningarfrestur væri 10 ár, sbr. 3. tl. 1. mgr. 81. gr. alm. hgl., vegna heimfærslu brota ákærða til 1. mgr. 262. gr. sömu laga. Ekki kom til greina að beita fésektarlágmarki þar sem ákærði stóð ekki skil á skilagreinum vegna afdreginnar staðgreiðslu starfsmanna félaganna, þá var ekkert greitt upp í vanskil á virðisaukaskatti vegna þeirra tímabila sem ákært var fyrir. Hæstiréttur staðfesti því niðurstöðu héraðsdóms um ákvörðun refsingar og sakarkostnað.

Ákæruvaldið gegn A og B ehf.

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða A var gefið að sök að hafa sem framkvæmdastjóri B ehf., gerst brotlegur gegn lögum um virðisaukaskatt, lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, lögum um bókhald og almennra hegningarlaga.

Úrskurður Héraðsdóms Reykjaness 4. júlí 2007:

Í þessum þætti málsins krafðist ákærði þess að ákæru yrði vísað frá dómi, en ákæruvaldið krafðist þess að frávísunarkröfu yrði hafnað. Ákærði byggði frávísunarkröfu sína á því að í fyrsta lagi væri ákæra í málinu ekki gefin út af löghæfum handhafa ákæruvalds, í öðru lagi væri rannsókn málsins áfátt og í þriðja lagi að óhæfilegur dráttur hefði orðið á útgáfu ákæru í málinu og hafi ákærði því með réttu mátt telja að málinu væri lokið, enda hefði hann greitt að fullu öll þau gjöld sem um ræðir í málinu.

Dómurinn taldi að embætti saksóknara efnahagsbrota hefði verið komið á fót á grundvelli heimildar dómsmálaráðherra til að skipa saksóknara við einstök embætti lögreglustjóra, þar á meðal ríkislögreglustjóra, sbr. 4. mgr. 25. gr. laga nr. 19/1991, um meðferð opinberra mála. Um embætti saksóknara efnahagsbrota gildi reglugerð nr. 1050/2006, sem tók gildi 1. janúar 2007. Saksóknari efnahagsbrota verði því talinn hafa heimild til að annast saksókn og málflutning samkvæmt lögum um meðferð opinberra mála í umboði ríkislögreglustjóra. Saksóknari efnahagsbrota færi hins vegar ekki með sjálfstætt ákæruvald og verði ekki með reglugerð falið slíkt vald, að óbreyttum lögum. Því taldi dómurinn að saksóknari efnahagsbrota hefði ekki haft heimild til að gefa út ákæru í máli þessu í eigin nafni og þar af leiðandi var ákæru vísað frá dómi.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 3. september 2007, í máli nr. 363/2007:

Ríkislögreglustjóri skaut málinu til Hæstaréttar og krafðist þess að hinn kærði úrskurður yrði felldur úr gildi og lagt fyrir héraðsdómara að taka málið til efnismeðferðar. Varnaraðili krafðist þess að hinn kærði úrskurður yrði staðfestur um annað en málsvarnarlaun skipaðs verjanda. Hæstiréttur taldi að ákvæði reglugerðar nr. 1050/2006, sem kveður á um að saksóknari efnahagsbrota við embætti ríkislögreglustjóra fari með sjálfstætt ákæruvald, en ekki í umboði ríkislögreglustjóra, væri í andstöðu við 25. gr. laga nr. 19/1991, um meðferð opinberra mála. Ekki væri að finna viðhlítandi lagastoð til að víkja á þennan hátt frá lögbundinni skipun ákæruvaldsins með reglugerð. Því var úrskurður héraðsdóms um frávísun staðfestur.

Ákæruvaldið gegn A:

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti, sem ákærði innheimti í sjálfstæðri starfsemi sinni á árunum 1999, 2000 og 2001, samtals að fjárhæð kr. 8.550.612. Þá voru ákærða gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda, sem ákærði hélt eftir af launum starfsmanna í sjálfstæðri starfsemi sinni á árunum 2000 og 2001, samtals að fjárhæð kr. 592.003.

Héraðsdómur Reykjavíkur þann 19. apríl 2006, í máli nr. S 76/2006:
Sannað með skýlausri játningu ákærða fyrir dómi og með öðrum gögnum málsins að hann hefði gerst sekur um þá háttsemi sem í ákæru greindi. Ákærði greiddi 1.970.163 eftir eindaga einstakra uppgjörstímabila virðisaukaskatts, þá greiddi hann kr. 4.074.255 í álag, dráttarvexti og kostnað. Þar sem ekki var ráðið af gögnum málsins hvernig síðastgreinda fjárhæðin sundurliðaðist þótti rétt að láta hana koma til lækkunar á höfuðstól vanskila. Að þessu virtu þótti ljóst að heildargreiðslur ákærða eftir eindaga næmu svo háu hlutfalli af heildarvanskilum virðisaukaskatts að fésektarlágmark ætti ekki við. Öll afdregin staðgreiðsla var greidd eftir lögboðna eindaga og taldi dómurinn því að fésektarlágmark ætti ekki við um vanskil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda.

Dæmd viðurlög: Fésekt kr. 1.000.000, vararefsing 3 mánaða fangelsi.

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, sbr. og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995, sbr. og 1. gr. laga nr. 134/2005.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 14. júní 2007, í máli nr. 311/2006:

Ríkissaksóknari skaut málinu til Hæstaréttar og krafðist þess að refsing ákærða yrði þyngd, ákærði krafðist þess aðallega að refsing yrði felld niður, en til vara að Héraðsdómur yrði staðfestur. Ákæruvaldið lagði fyrir Hæstarétt yfirlit þar sem gerð var grein fyrir ráðstöfun innheimtumanns ríkissjóðs á greiðslum ákærða upp í skuldir vegna vanskila á virðisaukaskatti og staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna hans.

Við ákvörðun refsingar var litið til þess að samkvæmt yfirlitinu var vangoldinn virðisaukaskattur greiddur að fullu eða verulegu leyti, vegna fimm tímabila sem ákæra tók til, samtals að fjárhæð kr. 3.972.494. Var því miðað við undanþágu frá lágmarki fésektar samkvæmt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, vegna þessa tímabila. En vegna vangoldins virðisaukaskatt að fjárhæð kr. 4.361.711, gilti sektarlágmark greinarinnar. Samkvæmt áðurnefndu yfirliti var skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda, að fjárhæð kr. 592.003, að fullu greidd og átti því undanþága frá lágmarki sektar samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, við um alla skuldina. Brot ákærða voru talin meiri háttar að því er varðaði vanskil að fjárhæð kr. 4.361.711 og varða þannig við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, ásamt 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 og 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987.

Dæmd viðurlög: 2 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 9.200.000, vararefsing 5 mánaða fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A, B og C.

Verknaðarlýsing í ákæru:  Ákærða A sem framkvæmdastjóra X ehf. frá 26. júlí 2001 til 2. apríl 2002 og ákærðu B og C sem stjórnarmönnum X ehf., var gefið að sök að hafa brotið gegn lögum um virðisaukaskatt með því að hafa vanrækt að standa skil á innheimtum virðisaukaskatti fyrir hönd X ehf., á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 756.001. Þá voru ákærðu einnig gefin að sök, í framangreindum stöðum þeirra hjá X ehf., að hafa brotið gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna X ehf., á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 4.916.349.

Héraðsdómur Reykjavíkur, þann 12. júní 2005, í máli nr. 793/2005:

Ákærðu A og B kröfðust frávísunar og byggðu á því að ákæra væri svo óskýr að efnisdómur yrði ekki réttilega á hana lagður. Héldu þeir því fram að í ákæru væri ekki tilgreint nægjanlega fyrir hvaða gjaldatímabil hver og einn ákærðu væri ákærður fyrir. Dómurinn hafnaði þessum rökum og taldi ekki tilefni til frávísunar málsins. Ákærðu neituðu allir sök og töldu sig ekki hafa borið ábyrgð á vanskilum X ehf. á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti. Dómurinn taldi ljóst m.a. með vísan til skyldna ákærða A sem framkvæmdastjóra X ehf. og ákærðu B og C sem stjórnarmönnum í félaginu, að ákærðu væru ábyrgir fyrir vanskilunum.

Dæmd viðurlög: Ákærðu A, B og C: 1 mánaðar fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Ákærði A: fésekt kr. 2.700.00, vararefsing 68 daga fangelsi. Ákærðu B og C: fésekt kr. 3.800.000, vararefsing 84 daga fangelsi.

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 7. júní 2007, í máli nr. 419/2006:

Ákærðu B og C áfrýjuðu máli sínu til Hæstaréttar Íslands og kröfðust þess að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, til vara sýknu en að því frágengnu að refsing yrði milduð. Ákæruvaldið krafðist staðfestingar á sakfellingu en þyngingar á refsingu. Hæstiréttur féllst ekki á að ákæra hefði verið óskýr, málatilbúnaður vanreifaður eða að brotið hefði verið gegn reglum um réttláta málsmeðferð. Þá kom fram í dómi Hæstaréttar að B og C hefðu samkvæmt stöðu sinni sem stjórnarmenn í félaginu borið að fylgjast með og afla sér vitneskju um að rekstur félagsins væri í góðu horfi. Firrti það ekki stjórnarmenn ábyrgð að félagið hefði ráðið framkvæmdastjóra til að annast daglegan rekstur þess. Þá var það talið aðfinnsluvert að enga skýringu væri að finna á því að tvö ár hefðu liðið frá kæru skattrannsóknarstjóra ríkisins þar til ákærðu voru yfirheyrðir hjá ríkislögreglustjóra og ákæra gefin út. Hæstiréttur staðfesti héraðsdóms um sakfellingu ákærðu og heimfærslu til refsiákvæða.

Við ákvörðun refsingar var skilyrðum 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, og 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt, sem kveða á um að lækka sektarrefsingu úr fésektarlágmarki, ekki talið fullnægt, þar sem ekki hefði verið greitt upp í skattskuld eða sérstakar málsbætur hefðu verið fyrir hendi.

Dæmd viðurlög: Ákærðu B og C voru dæmd 3 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 3.800.000, vararefsing 84 daga fangelsi (hvor um sig).

Ákæruvaldið gegn A, B, C, D, E, F, G og H

Verknaðarlýsing í ákæru:

Ákærðu A og B voru ákærðir fyrir umboðssvik, um þann þátt málsins verður ekki fjallað hér.

I. Brot í rekstri X hf.: Ákærða A sem stjórnarformanni X hf. og ákærða C sem stjórnarmanni í félaginu voru gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna hlutafélagsins árið 2001, samtals að fjárhæð kr. 2.021.617.

II. Brot í rekstri Y ehf.: Ákærða D sem stjórnarformanni Y ehf. og ákærða E sem stjórnarmanni félagsins voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt með því hafa vanrækt að standa skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins á árunum 2000 og 2001, samtals að fjárhæð kr. 5.915.885. Þá voru ákærða D sem stjórnarformanni, ákærða E sem stjórnarmanni og ákærða H sem framkvæmdastjóra gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna einkahlutafélagsins á árunum 2000 og 2001, samtals að fjárhæð kr. 10.049.180.

III. Brot í rekstri Z hf.: Ákærða D sem framkvæmdastjóra Z hf. og ákærðu A og E sem stjórnarmönnum félagsins, voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni hlutafélagsins árið 2001, samtals að fjárhæð kr. 14.850.895 og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna hlutafélagsins á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 17.944.099.

IV. Brot í rekstri W ehf.:  Ákærða D, sem framkvæmdastjóra og stjórnarmanni W ehf., voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins árið 2002, samtals að fjárhæð kr. 5.748.579 og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna einkahlutafélagsins á árunum 2002 og 2003, samtals að fjárhæð kr. 8.629.938.

V. Brot í rekstri Q ehf.: Ákærða G sem framkvæmdastjóra Q ehf. og ákærða A sem stjórnarmanni í félaginu og daglegum stjórnanda þess, voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins árið 2001, samtals að fjárhæð kr. 4.616.980. Ákærði A var ákærður vegna vanskil á allri framangreindri fjárhæð, en ákærði G var ákærður vegna vanskila á samtals kr. 1.587.505. Þá voru ákærða A gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna einkahlutafélagsins á árinu 2001, samtals að fjárhæð kr. 781.215.

VI. Brot í rekstri A ehf.: Ákærða F sem framkvæmdastjóra A ehf. og ákærða A sem stjórnarformanni félagsins voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins árið 2001, samtals að fjárhæð kr. 512.448 og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna einkahlutafélagsins á árinu 2001, samtals að fjárhæð kr. 5.047.389.

VII. Brot í rekstri B ehf.: Ákærða A sem stjórnarformanni B ehf. og ákærða C sem stjórnarmanni í félaginu voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins árið 2002, samtals að fjárhæð kr. 2.427.185 og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna einkahlutafélagsins á árinu 2002, samtals að fjárhæð kr. 8.977.513.

VIII. Brot í rekstri C ehf.: Ákærða F sem framkvæmdastjóra C ehf., ákærða C sem stjórnarformanni félagsins og ákærða A sem stjórnarmanni í félaginu voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa innheimtumanni ríkissjóðs skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins árin 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 2.599.193 og afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna hlutafélagsins á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 4.265.326.

Héraðsdómur Reykjavíkur 30. mars 2005, í máli nr. S-871/2005:

I. Brot í rekstri X ehf.: Ákærðu neituðu allir sök og kröfðust sýknu, en kröfðust til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Dómurinn taldi að ákærðu hefði verið fullkunnugt um stöðu félagsins og vanskil þess á staðgreiðslu opinberra gjalda. Taldi dómurinn að ákærðu hefði borið í skjóli stöðu sinnar að annast um að starfsemi félagsins væri jafnan í réttu og góðu horfi. Voru því báðir ákærðu dæmdir sekir um þau brot er þeim voru gefin að sök, en brotin voru þó ekki talin stórfelld. Þar sem ákærðu höfðu greitt inn á staðgreiðsluskuld félagsins umfram ákærufjárhæð, var ekki talið að fésektarlágmark ætti við. Var ákærðu, hvorum um sig, gert að greiða fésekt í ríkissjóð að fjárhæð kr. 50.000.

II. Brot í rekstri Y ehf.: Ákærðu H og E neituðu sök. Ákærði D játaði sök en bar brigður á fjárhæðir í ákærunni. Að því er varðaði brot gegn lögum um virðisaukaskatt byggðu ákærðu D og E vörn sína meðal annars á því, að ekki hefði verið rannsakað að hvaða marki reikningar hefðu fengist greiddir sem gefnir voru út á þeim virðisaukaskattsstímabilum sem um ræddi í málinu. Dómurinn taldi að mörg þeirra fyrirtækja sem voru í viðskiptum við Y ehf. hefðu orðið gjaldþrota. Hefðu ákærðu talið að til lækkunar ætti að koma vegna óinnheimtra krafna hefði sú skylda hvílt á þeim, þegar þeir sáu í hvað stefndi, að senda inn leiðréttingaskýrslu virðisaukaskatts. Það var ekki gert og var því mótbárum þessum hafnað. Að mati dómsins var ákærðu kunnugt um rekstur félagsins, þar á meðal um skil félagsins á virðisaukaskatti. Með vísan til þeirra ríku skyldna stjórnarformanns og stjórnarmanna, sem kveðið er á um í lögum um einkahlutafélög, var talið að ákærðu hefðu í skjóli stöðu sinnar átt að annast um að starfsemi félagsins væri jafnan í réttu og góðu horfi. Félagið átti við fjárhagslega erfiðleika að etja á þessum tíma, en dómurinn taldi að það hefði lagt ríkar skyldur á herðar ákærðu að fylgjast með og tryggja að félagið innti af hendi lögboðin gjöld. Voru ákærðu D og E sakfelldir fyrir stórfelld brot gegn lögum um virðisaukaskatt. Ekkert hafði verið greitt inn á virðisaukaskattskuld eftir eindaga vegna þeirra tímabila sem ákæran tók til og voru ákærðu, hvor um sig, ásamt fangelsisrefsingu, dæmdir til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 6.000.000. Ákæru á hendur D, E og H, vegna brota á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda var vísað frá dómi.

III. Brot í rekstri Z hf.: Ákærðu A og D neituðu sök og kröfðust sýknu, en kröfðust til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Ákærði E krafðist frávísunar ákæru á hendur sér. Frávísunarkröfu E var hafnað. Talið var, af framburði ákærðu og vitna, að allir ákærðu vissu um slæma fjárhagsstöðu félagsins, þar á meðal um það að félagið stóð ekki í skilum á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti. Dómurinn taldi að ákærði E hefði reynt að afla sér raunhæfra upplýsinga um stöðu félagsins og sýna ábyrgð í rekstri þess. Þá mátti ráða af því sem ákærði E hafði látið færa til bókar á stjórnarfundum að hann hefði einn stjórnarmanna, reynt að spyrna við fótum og sýna ábyrga afstöðu í rekstrinum. Að þessu virtu var það mat dómsins að saknæmisskilyrði laga um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda væru ekki uppfyllt hvað varðaði ákærða A og var hann sýknaður.  Að því er varðaði brot á lögum um virðisaukaskatt héldu verjendur ákærðu A og D því fram, að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort virðisaukaskattur hefði í reynd verið innheimtur af þeim kröfum sem félagið átti á hendur öðrum, eða hvort hann var útistandandi. Dómurinn hafnaði þessum rökum, þar sem að hann taldi að skylda hefði hvílt á ákærðu A og D að skila inn leiðréttingarskýrslum virðisaukaskatt hefðu þeir talið að til lækkunar ætti að koma á virðisaukaskatti vegna óinnheimtra krafna. Þá kom einnig fram í vörn ákærðu að samkvæmt ársreikningi Z hf. hefðu útistandandi kröfur numið kr. 59.367.000. Ekkert lá fyrir um innheimtu þessara krafna og þær vörðuðu ekki það tímabil sem ákæran tók til. Dómurinn taldi að ekkert hefði komið fram í málinu sem rennt gæti stoðum undir þær staðhæfingar ákærðu að ákærufjárhæðin samkvæmt þessum lið væri röng. Að því er varðaði brot ákærðu A og D á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda héldu þeir því fram að rannsókn hefði ekki farið fram á því hvort laun voru í skilum eða ekki. Dómurinn taldi að hvorki gögn málsins né framburður ákærðu og vitna fyrir dóminum hefðu rennt stoðum undir þessar staðhæfingar og ekkert hefði komið fram í málinu sem gæfi til kynna að ákærufjárhæðin væri röng. Dómurinn taldi að ákærðu gætu ekki borið fyrir sig vörn af þessu tagi, án þess að sýna fram á það með óyggjandi hætti að laun vegna þeirra tímabila sem ákært var fyrir hafi verið í vanskilum. Með vísan til þeirra ríku skyldna stjórnarformanns og stjórnarmanna, sem kveðið er á um í lögum um hlutafélög, var talið að ákærðu hefðu í skjóli stöðu sinnar átt að annast um að starfsemi félagsins væri jafnan í réttu og góðu horfi. Félagið átti við fjárhagslega erfiðleika að etja á þessum tíma, en dómurinn taldi að það hefði lagt ríkar skyldur á herðar ákærðu að fylgjast með og tryggja að félagið innti af hendi lögboðin gjöld.  Ákærðu A og D voru sakfelldir fyrir stórfelld brot á lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, þó þannig að ákærði A var ekki látinn sæta refsiábyrgð vegna gjalda sem gjaldféllu eftir að hann sannanlega hætti í stjórn félagsins. Greiðslur inn á virðisaukaskattsskuld eftir eindaga töldust ekki verulegar. Voru A og D, hvor um sig, ásamt fangelsisvist, dæmdir til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 14.500.000. Greiðslur inn á staðgreiðsluskuld félagsins töldust ekki verulegar. Voru báðir ákærðu dæmdir til fangelsisvistar, þá var ákærði A dæmdur til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 15.500.00 og ákærði D til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 20.000.000.

IV. Brot í rekstri W ehf.:  Ákærði játaði sök en bar brigður á að fjárhæðir væru réttar. Ákærði hélt því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort virðisaukaskattur hefði í reynd verið innheimtur af þeim kröfum sem félagið átti á hendur öðrum, eða hvort hann var útistandandi. Dómurinn hafnaði þessum rökum, þar sem að hann taldi að skylda hefði hvílt á ákærða að skila inn leiðréttingarskýrslum virðisaukaskatt hefði hann talið að til lækkunar ætti að koma á virðisaukaskatti vegna óinnheimtra krafna. Þá hélt ákærði því fram að ekki hefði verið rannsakað hvaða laun hefðu verið ógreidd, ábyrgðarsjóður launa hefði greitt kr. 20.000.000 í laun. Dómurinn kannaði þetta atriði sérstaklega og var það niðurstaða hans að staðhæfing þessi ætti sér enga stoð í gögnum málsins og að ekkert hefði komið fram í málinu að öðru leyti sem gæfi til kynna að ákærufjárhæð samkvæmt þessum ákærulið væri röng. Greiðslur inn á vanskil skattaðilans á innheimtum virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu töldust ekki verulegar. Brotin töldust stórfelld og var ákærði, ásamt fangelsisvist, dæmdur til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 11.400.000 vegna vanskila á virðisaukaskatti og kr. 17.000.000 vegna vanskila á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda.

V. Brot í rekstri Q ehf.: Ákærði G var sýknaður þar sem saknæmisskilyrði laga um virðisaukaskatt voru ekki talin uppfyllt að því er hann varðaði. Ákærði A hélt því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort virðisaukaskattur hefði í reynd verið innheimtur af þeim kröfum sem félagið átti á hendur öðrum, eða hvort hann var útistandandi. Dómurinn hafnaði þessum rökum þar sem hann taldi að ekkert hefði komið fram í málinu sem renndi stoðum undir þessar staðhæfingar og að skylda hefði hvílt á ákærða að skila inn leiðréttingarskýrslum virðisaukaskatt hafi hann talið að til lækkunar ætti að koma á virðisaukaskatti vegna óinnheimtra krafna. Ákærði hélt því fram að hann hefði hætt afskiptum af félaginu í október 2001, en samkvæmt vottorði hlutafélagaskrár sat hann engu að síður í stjórn félagsins frá 20. apríl 2001 til 20. desember 2002. Ekkert hafði komið fram í málinu um annað. Þá hélt verjandi ákærða A því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort laun hafi verið í skilum eða ekki. Af lýstri kröfu launamanna félagsins í þrotabú þess var ekki ráðið hvort um væri að ræða kröfur vegna tímabila þeirra sem um ræddi í ákæru og var því ekki fallist á þessa vörn ákærða. Dómurinn taldi að ákærði hefði borið ábyrgð á því, sem stjórnarmaður, að starfsemi og skipulag félagsins væri í réttu og góðu horfi. Þar undir félli ábyrgð á því að staðin væru skil á lögboðnum gjöldum og virðisaukaskatti. Þótt ákærði hefði ekki sjálfur annast gerð skilagreina eða unnið virðisaukaskattsskýrslur væri ábyrgð hans engu minni. Þá var að mati dómsins ekki komið fram með fullnægjandi hætti að fjárhæðir samkvæmt skilagreinum og skýrslum væru rangar. Ekkert hafði verið greitt inn á vanskilin og töldust brot ákærða A stórfelld. Var ákærði A dæmdur til greiðslu sektar að samtals fjárhæð kr. 10.800.000, vegna brota á lögum um virðisaukaskatt og lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda.

VI. Brot í rekstri A ehf.: Ákærðu neituðu sök og kröfðust sýknu, en til vara vægustu refsingar sem lög leyfa. Ákærði F var sýknaður með vísan til þess, að framburður vitna fyrir dómi hefði rennt stoðum undir framburð ákærða F sjálfs, um að þrátt fyrir að hann hefði verið tilkynntur til hlutafélagaskrár sem framkvæmdastjóri og formlega gegnt því starfi, þann tíma sem greinir í ákæru, hefðu valdheimildir hans sem framkvæmdastjóra verið svo takmarkaðar að honum hefði verið ómögulegt að taka ákvörðun um hvaða kröfur á hendur félaginu skyldu greiddar og hann hafi ekki verið til þess bær, hvorki varðandi virðisaukaskatt sem félaginu bar að skila á framkvæmdastjóra tíma hans né staðgreiðslu opinberra gjalda. Þá var vísað til þess skamma tíma sem ákærði F var skráður framkvæmdastjóri hjá félaginu og leiddi til þess að honum var illfært að hafa áhrif á reksturinn. Ákærði A hélt því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort virðisaukaskattur hefði í reynd verið innheimtur af þeim kröfum sem félagið átti á hendur öðrum, eða hvort hann var útistandandi. Dómurinn hafnaði þessum rökum þar sem hann taldi að ekkert hefði komið fram í málinu sem renndi stoðum undir þessar staðhæfingar og að skylda hefði hvílt á ákærða að skila inn leiðréttingarskýrslum virðisaukaskatt hafi hann talið að til lækkunar ætti að koma á virðisaukaskatti vegna óinnheimtra krafna. Þá hélt verjandi ákærða A því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort laun hafi verið í skilum eða ekki. Að mati dómsins var ekkert fram komið í málinu sem renndi stoðum undir þessar fullyrðingar ákærða. Taldi dómurinn að ákærði, sem stjórnarmanni félagsins, þann tíma sem ákæran tók til, hefði borið ábyrgð á því að starfsemi og skipulag félagsins væri í réttu og góðu horfi. Þrátt fyrir að ákærði hefði ekki sjálfur annast gerð skilagreina eða unnið virðisaukaskattsskýrslur væri ábyrgð hans engu minni. Ákærði var sakfelldur fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda. Brot ákærða gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda töldust stórfelld. Greiðslur inn á vanskil skattaðilans töldust ekki verulegar. Ákærði var dæmdur til greiðslu sektar að fjárhæð kr. 1.000.000 vegna vanskila á virðisaukaskatti og kr. 10.000.000 vegna vanskila á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda. 

VII. Brot í rekstri B ehf.: Verjendur ákærðu héldu því fram að engin rannsókn hefði farið fram á því hvort virðisaukaskattur hefði í reynd verið innheimtur af þeim kröfum sem félagið átti á hendur öðrum, eða hvort hann var útistandandi. Dómurinn hafnaði þessum rökum þar sem hann taldi að þær skyldur hefðu hvílt á ákærðu, að skila inn leiðréttingarskýrslum virðisaukaskatt hefðu þeir talið að til lækkunar ætti að koma á virðisaukaskatti vegna óinnheimtra krafna. Taldi dómurinn að ákærðu hefðu, sem stjórnarformaður og stjórnarmaður, ábyrgð á því að starfsemi og skipulag félagsins væri í réttu og góðu horfi. Taldi hann að það stoðaði ákærða C lítið að bera því við að hann hefði lítið komið að fjármálum félagsins þann tíma sem hann sat í stjórn, enda væri ljóst af framburði hans fyrir dómi að honum var vel kunnugt um fjárhagserfiðleika félagsins. Voru ákærðu sakfelldir fyrir stórfelld brot á lögum um virðisaukaskatt. Greiðslur inn á vanskil á virðisaukaskatti töldust ekki verulegar og voru ákærðu, hvor um sig dæmdir til fangelsisvistar, ásamt greiðslu sektar að fjárhæð kr. 2.500.000 vegna vanskila á virðisaukaskatti. Að því er varðaði vanskil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda taldi dómurinn að jafnvel þótt ákærðu hefðu haft undir sinni stjórn umsjónarmann eða menn, sem falið var að sinna ákveðnum verkefnum, eins og að sjá um skilagreinar vegna staðgreiðslu opinberra gjalda og virðisaukaskatts, hvíldi ábyrgð á því, að starfsemi og skipulag félagsins væri í réttu og góðu horfi, á þeirra herðum. Þar undir félli ábyrgð á því að staðin væru skil á afdreginni staðgreiðslu opinbera gjalda. Þótt ákærðu hefðu ekki sjálfir annast gerð skilagreina eða unnið virðisaukaskattsskýrslur væri ábyrgð þeirra engu minni og að mati dómsins var nægilega fram komið að ákærðu var fullkunnugt um fjárhagserfiðleika félagsins, þar á meðal um erfiðleika við að standa skil á lögboðnum gjöldum. Ákærðu voru sakfelldir fyrir stórfelld brot á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda. Greiðslur inn á vanskil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda töldust ekki verulegar. Hins vegar námu álag og vextir kr. 1.255.381, enn ekki var sundurgreint hversu mikill hluti þeirra fjárhæðar var álag, sem til frádráttar fésekt gæti komið. Ákærðu voru látnir njóta vafans um það og til frádráttar sektarfjárhæð kom öll sú fjárhæð sem greidd hafði verið í vexti og álag. Ákærðu voru hvor um sig dæmdir til fangelsisvistar, ásamt greiðslu sektar að fjárhæð kr. 8.500.000 vegna vanskila á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda.

VIII. Brot í rekstri C ehf.: Að mati dómsins höfðu allir ákærðu vitneskju um hversu mikla fjárhagserfiðleika félagið glímdi við á þeim tíma er ákærutímabilið tekur til og hlaut þeim að vera ljóst að félagið stóð ekki skil á virðisaukaskatti og afdreginni staðgreiðslu á því tímabili. Þá taldi dómurinn að allir ákærðu ábyrgð á því að starfsemi og skipulag félagsins væri í réttu og góðu horfi, þar undir félli ábyrgð á skilum á afdreginni staðgreiðslu og innheimtum virðisaukaskatti. Ekkert í gögnum málsins benti til þess að staðhæfing ákærða F um útistandandi viðskiptakröfur ætti við rök að styðjast. Voru brot ákærðu gegn lögum um virðisaukaskatt talin stórfelld. Voru ákærðu dæmdir til fangelsisrefsingar og til greiðslu sektar, hver um sig, að fjárhæð kr. 1.800.000. Að því er varðaði brot á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda héldu verjendur ákærðu því fram að engin rannsókn hefði farið fram á efnisatriðum ákæru, þ.e. hvort laun hafi verið í skilum eða ekki. Meðal gagna málsins var frumvarp til úthlutunar í þrotabú C ehf., þar á meðal var úthlutun greiðslna vegna launakrafna. Í skjölum málsins var ekkert að finna sem gaf vísbendingar um að hve miklu leyti laun þessi voru vegna þeirra tímabila sem ákæran tók til. Það var því álit dómsins að ákærðu gætu ekki borið fyrir sig vörn af þessu tagi, án þess að sýna fram á það með óyggjandi hætti að laun vegna þeirra tímabila sem ákært er fyrir hafi verið í vanskilum. Það hafi ekki verið gert. Ákærðu voru sakfelldir, þó þannig að A og C var ekki gert að sæta refsiábyrgð vegna greiðslutímabilsins apríl 2002, þar sem þeir hættu í stjórn félagsins þann 8. maí 2002. Brot ákærðu gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda töldust stórfelld og voru ákærðu ásamt fangelsisrefsingu dæmdir til greiðslu sekta, A að fjárhæð kr. 2.500.000, B að fjárhæð kr. 2.500.000 og F að fjárhæð kr. 3.700.000.

Dæmd viðurlög:

Ákærði A: 15 mánaða fangelsi, þar af 12 mánuðir skilorðsbundnir til tveggja ára. Fésekt kr. 67.150.000, vararefsing 12 mánaða fangelsi (sakfelldur fyrir umboðssvik og ofangreind brot).

Ákærði C: 6 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 15.350.000, vararefsing 6 mánaða fangelsi.

Ákærði D: 10 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 68.900.000, vararefsing 12 mánaða fangelsi.

Ákærði E: 4 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 6.000.000, vararefsing 2 mánaða fangelsi.

Ákærði F: 4 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 5.500.000, vararefsing 3 mánaða fangelsi.

Þá var ákærði B dæmdur í 6 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára fyrir, umboðssvik.

Brot samkvæmt kafla I talin varða við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og  1. gr. laga nr. 134/2005. Brot samkvæmt II kafla voru talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, sbr. 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998. Brot samkvæmt  III.-VIII. kafla voru talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og  1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998, þó þannig að brot á lögum um virðisaukaskatt, samkvæmt kafla VI, voru ekki talin varða við 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 31. maí 2007, í máli nr. 392/2006:

Allir ákærðu að undanskildum Y áfrýjuðu máli sínu til Hæstaréttar Íslands. Jafnframt var málinu skotið til Hæstaréttar af hálfu ákæruvaldsins gegn öllum ákærðu. Ákærði A krafðist sýknu af sakargiftum samkvæmt A kafla ákæru og til vara að héraðsdómur yrði ómerktur varðandi þann kafla, en að öðru leyti að málinu yrði vísað frá héraðsdómi. Ákærði B krafðist sýknu. Ákærðu C, Ó og F kröfðust sýknu en til vara að refsing verði milduð. Ákærði D krafðist mildunar refsingar og ákærði Y krafðist þess aðallega að málinu yrði vísað frá héraðsdómi að því er hann varðaði, en til vara að hinn áfrýjaði dómur yrði staðfestur, en að því frádregnu að refsing yrði svo væg sem lög leyfðu.

Ákærðu A og B voru ákærðir fyrir umboðssvik, um þann þátt málsins verður ekki fjallað hér.

Í I. lið kafla C til I í ákæru, var öðrum ákærðu en B, gefið að sök brot gegn 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988, með því að hafa ekki staðið skil á nánar tilteknum virðisaukaskatti í rekstri sjö félaga. Ákærðu héldu því fram að ekki hefðu verið innheimtar allar þær kröfur, sem virðisaukaskatturinn hefði verið lagður á og að einhverjar af þeim kröfum kynnu að vera tapaðar. Hæstiréttur sagði að brot væri fullframið með því að afhenda ekki virðisaukaskattsskýrslu eða virðisaukaskatt sem innheimur var eða bar að innheima. Hæstiréttur hafnaði því að brotalýsing í ákæru tæki eingöngu til virðisaukaskatts af kröfum, sem félögin, sem hér áttu í hlut, höfðu fengið greiddar. Hvað varðar tapaðar kröfur taldi Hæstiréttur að það gæti skipt verulegu máli fyrir þá sem sökum væru bornir fyrir vanskil á virðisaukaskatti félags sem hætt hefur rekstri, að rannsókn beinist m.a. að töpuðum kröfum vegna þess að það hefði bein áhrif á vanskila fjárhæð. Taldi Hæstiréttur að rannsókn á töpuðum kröfum hefði ekki verið gerð með fullnægjandi hætti í þeim tilvikum sem um er fjallað í I. lið kafla C til I í ákæru og vísaði því málinu að þessu leyti frá héraðsdómi.

Í B kafla og II. lið kafla D til I í ákæru var öðrum en ákærðu B og Z gefið að sök brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, með því að hafa ekki staðið skil á nánar tilteknum fjárhæðum vegna staðgreiðslu opinberra gjalda, sem hefði verið haldið eftir af launum starfsmanna sjö félaga. Ákærðu töldu að svo kynni að vera að hluti þeirra launa hefði ekki verið greiddur áður en félögin, sem um ræðir, hefðu verið tekin til gjaldþrotaskipta. Ákærðu gerðu athugasemd við að fullnægjandi rannsókn í þeim efnum hefði ekki farið fram. Sagði Hæstiréttur að ólíkt því sem á við um virðisaukaskatt, ræðst fjárhæð sem skila ber í staðgreiðslu af staðreyndum um útborguð laun, sem liggja fyrir þegar skilagrein er gerð. Fjárhæð skilagreinar geti því aðeins tekið breytingum ef hún hefði verið röng. Hæstiréttur taldi að til þess að svo gæti verið, þyrftu rökstuddar ábendingar að hafa komið fram frá ákærðu, á meðan rannsókn málsins stóð yfir, eða að fyrirliggjandi upplýsingar hafi bent eindregið til þess að upphaflegu skilagreinarnar hefðu verið rangar. Atvik voru eingöngu á þann veg hvað varðar sakir, sem greinir í II. lið D kafla ákæru, var því málinu hvað varðar þann lið vísað frá héraðsdómi.

Í B kafla ákæru var ákærða A og C, gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna X ehf., samtals kr. 2.021.617. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti var fjárhæðin lækkuð og nam því samtals kr. 1.897.306. Lækkunin stafaði af því að fjórum nafngreindum starfsmönnum félagsins voru ekki greidd laun og vanskil staðgreiðslu því oftalin. Ákærði A var formaður stjórnar X ehf. á þeim tíma sem hér skiptir máli. Dómurinn miðaði við að framkvæmdastjóri hefði ekki verið við störf í félaginu á þeim tíma sem vanskil urðu á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna þess. Í ljósi þeirra skyldna sem hvíla á formanni stjórnar, þar sem ekki starfar framkvæmdastjóri, var niðurstaða héraðsdóms staðfest um að ákærði A hefði gert sekur um brot á 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, með því að hafa ekki á lögmæltum tíma staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda starfsmanna X ehf. Ákærði C var einn þriggja meðstjórnanda frá 12. júní 1997. Á aðalfundi félagsins 19. mars 2001 var ný stjórn kosin og var áætlað að ákærði C ætti ekki sæti þar lengur. Fundarstjóri lýsti því yfir að aðalfundurinn hefði ekki heimild til að breyta samþykktum. Þessi breyting var því ekki samþykkt og stjórn ekki tilkynnt til hlutafélagaskrár. Hæstiréttur taldi að þar sem að nokkur óvissa hefði ríkt varðandi hverjir sætu í stjórn félagsins eftir þann fund og að ákærði C hefði lítið sem ekkert komið að málefnum félagsins eftir það, var ákærði C því sýknaður af þessum lið ákæru. Við ákvörðun viðurlaga var talið að undanþága samkvæmt 1. gr. laga nr. 134/1995 um sektarlágmark gilti um alla vanskilafjárhæðina.

Í II. lið E kafla ákærðu var ákærða D gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna W ehf. Ákærði krafðist mildunar refsingar vegna þessa brots. Undanþágur frá lágmarki sektar samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 voru taldar gilda varðandi tvö tímabil, en varðandi önnur brot samkvæmt þessum lið ákæru gilti sektarlágmark sama ákvæðis.

Í II. lið F kafla ákæru var ákærða A, gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna Q ehf. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti var fjárhæðin lækkuð og var því samtals kr. 762.403, en var áður kr. 781.215. Lækkunin stafaði af því að tveimur nafngreindum starfsmönnum félagsins hafði ekki verið greidd að fullu laun og vanskil staðgreiðslu því oftalin. Ákærði A var eini stjórnarmaður félagsins á gjalddaga þeirra greiðslutímabila, sem ákæran varðaði. Þar sem ekkert hafi verið greitt upp í vanskil giltu ákvæði 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um lágmark sektar við ákvörðun viðurlaga.

Í II. lið G kafla ákæru var ákærðu, A og C, gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna A ehf. Ákærði C var sýknaður í héraði og undi ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Samkvæmt dómkröfum ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti var fjárhæðin lækkuð og var því samtals kr. 4.850.727, en var kr. 5.047.389. Lækkunin stafaði af því að fimm nafngreindum starfsmönnum félagsins hafði ekki verið greidd að fullu laun og vanskil staðgreiðslu því oftalin. Ákærði A var stjórnarformaður félagsins á þeim tíma, sem hér skiptir máli. Niðurstaða héraðsdóms var staðfest um að ákærði A hefði gerst sekur um brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Viðurlög vegna vanskilanna vegna eins greiðslutímabils var í samræmi við undanþágu frá lágmarki sektar í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, en sektarlágmark greinarinnar gilti um önnur greiðslutímabil.

Í II. lið H kafla ákæru, var ákærðu A og C, gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna B ehf. samtals kr. 10.425.212. Undir rekstri málsins í héraði var fallið frá sakargiftum þriggja greiðslutímabila og lækkaði fjárhæð vanskila í kr. 8.977.513. Ákærði A var formaður stjórnar B ehf., en ákærði C meðstjórnandi frá 2. mars 2001. Enginn var skráður framkvæmdastjóri félagsins eða prókúruhafi. Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms varðandi ákærða A. Hæstiréttur taldi að ákærði C hefði lítið komið að málefnum félagsins og ekkert að ákvörðun um ráðstöfun fjármuna og var hann því sýknaður af þessum lið ákæru. Viðurlög ákærða A vegna tveggja greiðslutímabila voru ákveðin í samræmi við undanþágur frá lágmarki sektar samkvæmt 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, en ákvæði sömu greinar um lágmark sektar giltu um önnur brot sem hér um ræðir.

Í II. lið I kafla ákæru var A, C og F gefið að sök að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna C ehf. Ákærðu voru sakfelldir samkvæmt ákæru í héraðsdómi að öðru leyti en því að ákærðu A og C voru sýknaðir af sakargiftum um að hafa ekki staðið skil á staðgreiðslu opinberra gjalda frá apríl 2002 og undi ákæruvaldið þeirri niðurstöðu. Ákærði C var formaður stjórnar félagsins, ákærði A var einn meðstjórnanda þess frá 4. júlí 2001 til 8. maí 2002. Ákærði F var ráðinn framkvæmdastjóri félagsins 26. september 2001, með prókúruumboð. Hann átti sæti í stjórn félagsins frá 8. maí 2002 og gegndi áfram starfi framkvæmdastjóra þar til bú félagsins var tekið til gjaldþrotaskipta 3. júní sama ár. Ákærði F var framkvæmdastjóri félagsins allt það tímabil sem vanskilin tóku til og var því sakfelldur fyrir brot gegn 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987. Hvað varðar ákærða C sem var formaður stjórnar, þá taldi Hæstiréttur að honum hefði verið ljóst um erfiðleika í rekstri félagsins og hefði leitast við að leysa úr þeim. Framkvæmdastjóri hefði hins vegar séð um daglegan rekstur, en ekki lágu fyrir gögn um að ákærði C hefði komið að daglegum rekstri eða stýrt því hvað skyldi greitt. Ákærði C var því sýknaður af þessum lið ákæru. Þá taldi Hæstiréttur að ákærði A, sem var stjórnarmaður í félaginu til 8. maí 2002, hefði ekki átt þátt í daglegri stjórn þess eða komið að ákvörðunum um hvað skyldi greitt af skuldum. Var hann því sýknaður af þessum ákærulið. Viðurlög F voru ákveðin samkvæmt lágmarki sektar, sem kveðið er á um í 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987.

Dæmd viðurlög:

Ákærði A: 12 mánaða fangelsi, þar af 9 mánuðir skilorðsbundnir til tveggja ára. Fésekt kr. 20.500.000, vararefsing 9 mánaða fangelsi.

Ákærði B: 8 mánaða fangelsi, þar af 5 mánuðir skilorðsbundnir til tveggja ára.

Ákærði D: 2 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 12.200.000, vararefsing 7 mánaða fangelsi.

Ákærði F: 30 daga fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 8.600.000, vararefsing 5 mánaða fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A:

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða voru, sem framkvæmdastjóra X ehf. og Y ehf., gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og almennum hegningarlögum með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni X ehf., samtals að fjárhæð kr. 25.578.026 og með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti sem innheimtur var í nafni Y ehf., samtals að fjárhæð kr. 2.771.139. Þá voru ákærða gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og almennum hegningarlögum með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda sem haldið var eftir af launum starfsmanna einkahlutafélagsins X ehf. að fjárhæð kr. 17.579.274 og einkahlutafélagsins Y ehf., að fjárhæð kr. 2.093.501.

Við meðferð málsins lýsti sækjandi því yfir, í tilefni af þeim skjölum sem lögð voru fram af hálfu verjanda, að fallið væri frá hluta ákærunnar vegna vanskila á innheimtum virðisaukaskatti í rekstri Y ehf., að fjárhæð kr. 1.360.118. Lækkaði því fjárhæð ákæru, vegna vanskila á innheimtum virðisaukaskatti í rekstri Y ehf., úr kr. 2.771.139 í 1.411.021.

Héraðsdómur Reykjavíkur þann 7. febrúar 2006, í máli nr. S 443/2005:
Ákærði krafðist sýknu, en til vara krafðist hann þess að honum yrði ekki gerð refsing eða að ákvörðun refsingar yrði frestað skilorðsbundið. Til þrautavara krafðist ákærði að honum yrði dæmd vægasta refsing sem lög leyfa og að fullnustu refsingar yrði frestað skilorðsbundið. Með framburði ákærða og fyrirliggjandi gögnum taldi dómurinn sannað að ákærði væri sekur um þá háttsemi sem honum var gefin að sök í ákæru. Ekki var fallist á það með ákærða að lagaskilyrði væru til að sýkna hann vegna virðisaukaskatts af ógreiddum, útistandandi reikningum, enda lá ekkert frammi í málinu til stuðnings staðhæfingum ákærða hvað það varðar, athafnir eða athafnaleysi skiptastjóra þrotabúa félaganna þótti enga þýðingu hafa, enda brot ákærða fullframin áður en skiptastjóri tók þar við stjórn. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði stóð skil á hluta vanskilafjárhæðar virðisaukaskatts og afdreginnar staðgreiðslu opinbera gjalda vegna Y ehf., þó að greitt hafi verið eftir gjalddaga.

Dæmd viðurlög: 8 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 89.700.00, vararefsing 12 mánaða fangelsi.

 Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 24. maí 2007, í máli nr. 217/2006:

Ákærði A áfrýjaði máli sínu til Hæstaréttar Íslands og krafðist þess að málinu yrði vísað frá héraðsdómi, til vara sýknu en að því frágengnu að refsing yrði felld niður, en ella milduð og skilorðsbundin. Ákæruvaldið krafðist þyngingar refsingar. Með vísan til forsendna héraðsdóms var niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda staðfest. Brotin voru talin meiri háttar í skilningi 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940.

Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði hefði greitt fyrir útgáfu ákæru upp í þær gjaldföllnu skattskuldir sem ákæran tók til. Greiðslur skuldar vegna X ehf., á virðisaukaskatti náðu ekki því marki að þær hefðu áhrif á beitingu sektarlágmarks 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988. Um greiðslur vegna skuldar X ehf. á staðgreiðslu opinberra gjalda gilti sektarlágmark 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 að undanteknu skuld vegna eins greiðslutímabilsins, sem taldist greitt að verulegu leyti, í skilningi 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, eins og ákvæðinu var breytt með lögum nr. 134/2005. Vegna greiðslu skuldar á virðisaukaskatti Y ehf., hafði verið greitt fyrir eitt uppgjörstímabil að verulegu leyti og skuld vegna staðgreiðslu opinberra gjalda fimm greiðslutímabil taldist að fullu greitt.

Dæmd viðurlög: 8 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 83.500.000, vararefsing 12 mánaða fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A, B og C.

Verknaðarlýsing í ákæru:

Brot í rekstri X ehf.: Ákærða A sem stjórnarformanni með prókúruumboð hjá X ehf.  frá 13. mars 2002 til 11. september 2002, var gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt, með því að hafa eigi í samræmi við það sem lög áskilja, staðið tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti, sem innheimtur hafið verið í nafni X ehf. á árinu 2002, samtals að fjárhæð kr. 2.827.378. Ákærða A í framangreindri stöðu hjá X ehf., ákærða B sem stjórnarmanni og framkvæmdastjóra með prókúruumboð hjá X ehf. frá 10. mars 2000 til 21. janúar 2002 og ákærðu C sem stjórnarformanni með prókúruumboð hjá X ehf. frá 5. júlí 2000 til 13. mars 2002, voru gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa látið undir höfuð leggjast að standa skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda vegna október, nóvember og desember 2001 og janúar til og með október 2002 og hafa eigi, í samræmi við það sem lög áskilja, staðið tollstjóranum í Reykjavík skil á staðgreiðslu opinberra gjalda, sem haldið var eftir af launum starfsmanna X ehf. á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 7.066.002.

Brot í rekstri Y ehf.: Ákærða A sem stjórnarmanni með prókúruumboð félagsins, frá 1. desember 2001 til 11. september 2002, var gefið að sök að hafa brotið gegn lögum um virðisaukaskatt með því að hafa látið undir höfuð leggjast að standa skil á skilagreinum virðisaukaskatts vegna tímabilanna janúar – febrúar og mars – apríl 2002 og hafa eigi, í samræmi við það sem lög áskilja, staðið tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti, sem innheimtur hafði verið í nafni Y ehf. á árinu 2002, samtals að fjárhæð kr. 3.005.496. Þá voru ákærða gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda vegna janúar til og með ágúst 2002 og hafa eigi, í samræmi við það sem lög áskilja, staðið tollstjóranum í Reykjavík skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda vegna rekstrar Y ehf. á árinu 2002, samtals að fjárhæð kr. 3.165.667.

Héraðsdómur Reykjavíkur, 12. júní 2006, í máli nr. S 1229/2005:
Vegna rekstrar X ehf.: Ákærði B neitaði sök og hélt því fram að hann hefði ekkert haft með ákvarðanatöku og fjármálastjórn X ehf. að gera frá því í nóvember 2001. Ákærða C neitaði einnig sök. Hún bar því við að hún hefði hætt stjórnarformennsku 26. september 2001, að hún hefði ekki komið að rekstri félagsins aftur fyrr en í desember sama ár og þá aðeins til að freista þess að bjarga rekstrinum, án nokkurrar ábyrgðar á fjármálastjórn þess. Ákærðu B og C voru sakfelld, meðal annars með vísan til skyldna B sem framkvæmdastjóra og stjórnarmanns X ehf. og ákærðu C sem stjórnarformanns félagsins. Ákærði A játaði sök og var sakfelldur.

Vegna rekstrar Y ehf.: Ákærði játaði sök og var sakfelldur fyrir brot sín.

Dæmd viðurlög:  Ákærði A 3 mánaða fangelsi skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 22.000.000, vararefsing 7 mánaða fangelsi. Ákærði B fésekt kr. 2.000.000, vararefsing 60 daga fangelsi. Ákærða C fésekt kr. 3.500.000, vararefsing 80 daga fangelsi.

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, sbr. og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995, sbr. og 1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 10. maí 2007, í máli nr. 545/2006:

Ákærði B áfrýjaði einn málinu til Hæstaréttar og krafðist aðallega sýknu en til vara mildunar refsingar. Ákæruvaldið krafðist staðfestingar á sakfellingu en þyngingar á refsingu. Með vísan til forsenda héraðsdóms var hann staðfestur um sakfellingu ákærða, en tekið var fram að ákæruvaldið hefði fallið frá því að heimfæra háttsemi ákærða undir 262. gr. almennra hegningarlaga í héraði og því hefði héraðsdómari ekki átt að fjalla um hvort ákærði hefði brotið gegn því ákvæði.

Dæmd viðurlög: Ákærða B var dæmd fésekt kr.1.500.000, vararefsing 48 daga fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A:

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða var, sem framkvæmdastjóra X ehf., gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt, með því að hafa eigi staðið Tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti, sem innheimtur var í nafni X ehf., á árunum 2000 og 2001, samtals að fjárhæð kr. 14.358.415. Þá voru ákærða gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa Tollstjóranum í Reykjavík, skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna X ehf., á árunum 2000, 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 6.213.711.

Héraðsdómur Reykjavíkur þann 24. febrúar 2006, í máli nr. S 1228/2005:
Ákærði hélt uppi vörnum, þar sem hann taldi sig bæði hafa staðið skil á verulegum hluta skattfjárhæðar og eiga sér sérstakar málsbætur. Ákærði var sakfelldur og þóttu brot ákærða vera stórfelld, þar sem þau námu verulegum fjárhæðum. Við ákvörðun refsingar vegna brota á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda var litið til þess að ákærði hafði greitt upp verulegan hluta vanskila á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda (kr. 5.202.629 af kr. 6.213.711), þrátt fyrir að greiðslurnar hefðu farið fram eftir gjalddaga. Hins vegar var ekki talið að ákærði hefði staðið skil á verulegum hluta vanskila á innheimtum virðisaukaskatti (kr. 4.570.629 af 14.358.415), en dómurinn tók fram að greiðslur þyrftu að jafnaði að nema tveimur þriðju hlutum skattfjárhæðar til þess að teljast verulegar. Þá taldi dómurinn að ekki væri hægt að líta til þeirra staðhæfinga ákærða að hann hefði reynt að forða félaginu frá tjóni með persónulegum lántökum sínum og eiginkonu sinnar, enda hefði hann ekki lagt fram nein gögn þeim fullyrðingum til stuðnings. Dómurinn taldi einnig að ákærða hefðu átt að vera ljósir rekstrarerfiðleikar fyrirtækisins og hversu vonlítið væri að óbreyttu að halda rekstri þess áfram. Ákærði var því ekki talinn eiga sér málsbætur sem líta ætti til við ákvörðun refsingar.

Dæmd viðurlög: 4 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt kr. 29.728.000 (þar af kr. 1.011.000 vegna brota á lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda og kr. 28.717.000 vegna brota á lögum um virðisaukaskatt), vararefsing 7 mánaða fangelsi.  

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 191. gr. laga nr. 82/1998, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 10. maí 2007, í máli nr. 320/2006:

Ákærði A áfrýjaði máli sínu til Hæstaréttar Íslands og krafðist þess að refsing yrði milduð. Með vísan til forsendna héraðsdóms var niðurstaða hans um sakfellingu ákærða fyrir brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda staðfest. Við ákvörðun refsingar var litið til þess að ákærði greiddi fyrir útgáfu ákæru upp í þær gjaldföllnu skattskuldir sem ákæran tók til. Ákærði hafði því greitt alls kr. 6.707.743 upp í vangoldinn virðisaukaskatt.

Dæmd viðurlög: 4 mánaða fangelsi, skilborðsbundin til tveggja ára. Fésekt kr. 16.600.000.

Ákæruvaldið gegn A og B.

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða A, sem framkvæmdastjóra X ehf. og ákærða B sem stjórnarformanni sama félags voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa Tollstjóranum í Reykjavík skil á virðisaukaskatti, sem innheimtur var í nafni einkahlutafélagsins á árunum 2001 og 2002, samtals að fjárhæð kr. 17.863.609 og með því að hafa vanrækt að standa Tollstjóranum í Reykjavík skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda af launum starfsmanna einkahlutafélagsins, á árunum 2001, 2002 og 2003, samtals að fjárhæð kr. 21.852.701.

Héraðsdómur Reykjavíkur þann 10. mars 2006, í máli nr. S 133/2005 :
Sannað var með skýlausri játningu beggja ákærðu fyrir dómi og öðrum gögnum málsins að þeir hefðu gerst sekir um háttsemi þá sem þeim var gefin að sök í ákæru.  Ákærðu höfðu mótbárur sem byggðu fyrst og fremst á því hvaða áhrif greiðslur eftir lögboðna eindaga skyldu hafa og hvernig virða skyldi fjárhæð sem ekki var nægilega lýst í þrotabú X ehf. Upplýst var í málinu að tollstjóri hafði vanrækt að lýsa í þrotabú X ehf., forgangskröfum vegna fjárnáms sem gert hafði verið í lausafé félagsins. Sú greiðsla sem fengist hefði úr skiptunum hefði verið ráðstafað upp í virðisaukaskattsskuldina. Þótti eftir atvikum rétt að láta ákærðu njóta þessa og draga fjárhæðina, þ.e. kr. 6.038.974, frá vanskilunum. Fyrir lá að eftir eindaga uppgjörstímabila virðisaukaskatts hefðu verið greiddar kr. 13.151.918. Vanskil virðisaukaskatts námu því kr. 7.958.400 og að frádregnum framangreindum kr. 6.038.974, námu vanskil virðisaukaskatts kr. 1.919.426. Þótti ljóst að ákærðu hefðu staðið skil á verulegum hluta virðisaukaskattsins og ekki ástæða til að beita fésektarlágmarki 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988. Í málinu lá einnig fyrir að heildargreiðsla eftir eindaga greiðslutíma afdreginnar staðgreiðslu opinberra gjalda hefði verið kr. 7.790.377. Vangoldinn staðgreiðsla væri því kr. 15.501.401. Þrátt fyrir að ákærðu hefðu aðeins greitt hluta vangoldinnar staðgreiðslu þóttu undirstöðurök laga nr. 134/2005 hníga í þá átt að meta greiðslur ákærðu eftir eindaga þannig að um málsbætur í skilningi laganna væri að ræða. Þótti því einnig rétt að víkja frá fésektarlágmarki 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987, að því er varðaði vanskil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda. Samanlögð vanskil samkvæmt báðum köflum ákæru námu því kr. 17.420.827 og voru þau grundvöllur sektarfjárhæðarinnar.

Dæmd viðurlög: Ákærðu A og B: 2 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til 2 ára. Fésekt kr. 8.711.000, vararefsing 3 mánaða fangelsi.

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995 og 3. gr. laga nr. 134/2005, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og  1. gr. laga nr. 134/2005 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 10. maí 2007, í máli nr. 264/2006:

Ríkissaksóknari skaut máli þessu til Hæstaréttar af hálfu ákæruvaldsins og krafðist þess að refsing ákærðu yrði þyngd. Ákærðu lýstu ekki yfir áfrýjun. Í greinargerð ákæruvaldsins til Hæstaréttar var gengið út frá því að jafna skyldi til greiðslu á vanskilum X ehf. þeirri fjárhæð sem hefði fengist greidd við skiptin, ef kröfu innheimtumanns hefði verið lýst sem forgangskröfu í þrotabú félagsins. Við munnlegan málflutning ákæruvaldsins fyrir Hæstarétti kom hins vegar fram að fjárnámið hefði verið fallið niður á þeim tíma sem bú X ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta, sbr. 60. gr. laga nr. 90/1989. Ákæruvaldið krafðist því þess að refsing A og B væri ákveðin án tillits til fjárnámsins og líklegra áhrifa þess. Hæstiréttur tók fram að jafnaði yrði ekki talið að taka beri tillit til þess hversu skilvirk innheimta opinberra gjalda hefði verið þegar við ákvörðun refsingar væri metið hversu mikið af vanskilum hefðu verið greidd. Hins vegar taldi Hæstiréttur sérstaklega mikilvægt að málatilbúnaður ákæruvaldsins væri svo skýr að tryggt væri að ákærðu hefðu tækifæri til að undirbúa vörn sína með fullnægjandi hætti. Ákæruvaldið var því talið bundið af málatilbúnaði sínum í greinargerð sinni fyrir Hæstarétti og fylgiskjölum með henni. Við ákvörðun refsingar ákærðu var það því metið svo að staðið hefði verið skil á öllum vandreiddum virðisaukaskatti samkvæmt ákæru og allri staðgreiðslu opinberra gjalda vegna áranna 2001 og 2002. Ógreidd sé hins vegar staðgreiðsla opinberra gjalda vegna tímabilanna febrúar og mars 2003, samtals kr. 1.318.865.

Dæmd viðurlög: Ákærðu A og B voru dæmd fésekt kr. 3.240.000 (hvor um sig), vararefsing 78 daga fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A og B.
Verknaðarlýsing í ákæru:  Ákærða A sem framkvæmdastjóra X ehf. og ákærða B sem stjórnarmanni í félaginu, voru gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda, með því að hafa vanrækt að standa skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda vegna greiðslutímabilanna frá maí 2002 til desember 2002 og með því að hafa vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda, ákærði A að fjárhæð kr. 2.766.638 og ákærði B að fjárhæð kr. 3.030.451.

Héraðsdómur Reykjavíkur, 8. júní 2006, í máli nr. S 1226/2005:
Ákærði B játaði brot sitt og samrýmdist játning hans gögnum málsins, hann var því sakfelldur. Ákærði A krafðist sýknu. Að virtum framburði ákærða A um verksvið hans hjá X ehf., og að virtum framburðum meðákærða B og bókara félagsins, um að ákærðu báðir hefðu staðið saman að töku ákvarðana um hvaða skuldir átti að greiða hverju sinni, var það mat dómsins að í verkahring ákærða A voru störf sem almennt eru falin framkvæmdastjórum félaga. Með vísan til þessa og skyldna ákærða sem framkvæmdastjóra samkvæmt lögum um einkahlutafélög var ákærði A sakfelldur fyrir brot sín. Ákærðu vanræktu að standa skil á skilagreinum staðgreiðslu opinberra gjalda og því var ekki talið hægt að víkja frá fésektarlágmarki laga við sektarákvörðun.

Dæmd viðurlög: Ákærðu A og B: 3 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt ákærða A kr. 2.800.000, vararefsing 48 daga fangelsi. Fésekt ákærða B kr. 3.400.000, vararefsing 52 fangelsi.

Brot talin varða við 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995,og 1. mgr. 162. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 2. apríl 2007, í máli nr. 421/2006:
Ákærði A áfrýjaði máli sínu til Hæstaréttar Íslands og krafðist sýknu, en til vara að refsing yrði milduð. Með vísan til forsendna héraðsdóms var hann staðfestur að því er ákærða A varðaði.

Dæmd viðurlög: Ákærði A dæmdur í 3 mánaða fangelsi, skilorðsbundið til tveggja ára. Fésekt ákærða A kr. 2.800.000, vararefsing 48 daga fangelsi.

Ákæruvaldið gegn A.

Verknaðarlýsing í ákæru: Ákærða voru gefin að sök brot gegn lögum um virðisaukaskatt með því að hafa sem framkvæmdastjóri X ehf. vanrækt að standa skil á innheimtum virðisaukaskatti í rekstri félagsins tekjuárin 1998 og 1999, samtals að fjárhæð kr. 6.101.240. Þá voru ákærða gefin að sök brot gegn lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda með því að hafa sem framkvæmdastjóri X ehf. vanrækt að standa skil á afdreginni staðgreiðslu opinberra gjalda launamanna félagsins vegna tekjuársins 1999, samtals að fjárhæð kr. 1.036.733.

Héraðsdómur Reykjavíkur 11. október 2005, í máli nr. 737/2005:

Ákærði krafðist sýknu en til að vara að honum yrði dæmd vægasta refsing er lög leyfa. Hélt ákærði því m.a. fram að hann hefði ekki sjálfur annast gerð skilagreina og virðisaukaskattsskýrslna. Þá hélt hann því fram að við sölu einkahlutafélagsins í ágúst 1999 hefðu kaupendur félagsins yfirtekið allar skuldir þess. Ákærði var sakfelldur með vísan til þess að hann hefði, í krafti stöðu sinnar sem stjórnarformaður X ehf., borið ábyrgð á því að starfsemi og skipulag félagsins væri í góðu og réttu horfi, þar með talið hvort skil voru staðin á lögboðnum gjöldum og virðisaukaskatti. Einnig vísað til þess að ráða mætti af gögnum málsins og framburði ákærði að honum hefði verið kunnugt um hvernig fjárhag félagsins væri háttað. Þá taldi héraðsdómur að sala ákærða á X ehf. í ágúst 1999 breytti engu ábyrgð ákærða á umræddum vanskilum félagsins. Í málinu var einnig fjallað um hvort að óhæfilegur dráttur hefði orðið á rannsókninni. Brotin voru framin á árunum 1998 og 1999. Rannsókn hófst þann 4. júní 2002 og niðurstaða rannsóknar lá fyrir þann 4. febrúar 2003. Ríkisskattstjóri tilkynnti skattrannsóknastjóra ríkisins með bréfi dags. 6. febrúar 2003 að hann hygðist ekki endurákvarða skattfjárhæðir í málinu. Málið var sent frá skattrannsóknarstjóra ríkisins til efnahagsbrotar ríkislögreglustjóra, þann 5. janúar 2004 og ákæra var gefin út þann 12. maí 2005. Héraðsdómur féllst ekki á að óhæfilegur dráttur hefði orðið á rannsókninni, en fann að því hve seint rannsóknin hófst.

Dæmd viðurlög: 4 mánaða skilorðsbundið fangelsi til þriggja ára. Fésekt kr. 31.500.000, vararefsing 12 mánaða fangelsi.

Brot talin varða við 1. mgr. 40. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt, sbr. 3. gr. laga nr. 42/1995, 2. mgr. 30. gr. laga nr. 45/1987 um staðgreiðslu opinberra gjalda, sbr. 2. gr. laga nr. 42/1995 og 1. mgr. 262. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940, sbr. 1. gr. laga nr. 39/1995 og 139. gr. laga nr. 82/1998.

Dómur Hæstaréttar Íslands, þann 2. apríl 2007, í máli nr. 192/2006:
Ákærði krafðist þess fyrir Hæstarétti að honum yrði ekki gerð refsing, en til var að refsing yrði milduð. Eftir uppkvaðningu héraðsdóms í málinu var refsiákvæðum laga um staðgreiðslu opinberra gjalda og laga um virðisaukaskatts breytt og var refsing ákærða ákveðin með tilliti til þessara breyttu reglna. Taldi Hæstiréttur að brot ákærða væru ekki meiriháttar og var honum því ekki gert að sæta fangelsisrefsingu.

Dæmd viðurlög: Fésekt kr. 8.500.000, vararefsing 5 mánaða fangelsi.